كارستن نيبور ( مترجم : پرويز رجبى )
131
سفرنامه كارستن نيبور ( فارسى )
بتراشند و آن را با اين همه سنگنگاره آرايش بدهند « 1 » . اما چرا مصرىهاى باستان اهرام چنين باشكوهى ساختهاند ؟ در اهرام مصر هم اتاقهاى معدودى پيدا شده است ، كه امروز بهخاطر چند اتاق حتما اينهمه پول خرج نمىكنند . يك ربع ساعت جنوبىتر از اين محل و در امتداد همين كوه ، دوباره با يك اثر باستانى ديگر برخورد مىكنيم . در اينجا هم سينهء كوه را به صورت صفحهاى عمودى تراشيدهاند . سنگهاى كنده شده از كوه را ، به منظور بلندتر كردن كوه ، روى كوه جاى دادهاند و در سينهء اصلى كوه سنگنگارههايى به چشم مىخورد . اما اين اثر به پايان نرسيده است . فقط سنگنگارهاى كه در قسمت بالا قرار دارد ، ظاهرا خورشيد را نشان مىدهد و تراش پيكر كسى كه با رخت بلند و با كمانى در دست در جلو محراب ايستاده است ، تمام شده است و چند نفر ديگر ، كه در كنار قرار دارند ، نيمهتمام هستند . شايد علت ناتمامى اين اثر اين است ، كه صاحب آن مرده است و يا اينكه [ پيش از تمام شدن اثر ] دين و آيين ديگرى در ايران پديد آمده است و يا اينكه دليل ديگرى [ براى ناتمام ماندن اين اثر ] وجود داشته است « 2 » . در سطح مسطحى ، در نزديكى گوشهء جنوب غربى تختجمشيد ، باقيمانده -
--> ( 1 ) . اين اثر باستانى هم آرامگاه است و آن را آرامگاه اردشير دوم مىدانند . بهطوركلى تشخيص اين موضوع ، كه از آرامگاههاى منسوب به اردشير دوم و اردشير سوم كدام يك قديمىتر است ، مشكل است و از اينروى به يقين نمىتوان گفت كه از دو آرامگاه كوه رحمت ، كدام يك از آن اردشير دوم است و كدام از آن اردشير سوم . معمولا آرامگاهى را كه در سمت جنوب قرار دارد به اردشير دوم نسبت مىدهند . ( 2 ) . منظور آرامگاه نيمه تمام داريوش سوم ، آخرين پادشاه هخامنشى است . اين آرامگاه در حدود 500 مترى جنوب صفهء تختجمشيد قرار دارد . بااينكه ساختمان اين آرامگاه به پايان نرسيده است ، از كارهاى انجام شده برمىآيد ، كه نماى اين آرامگاه هم مانند ديگر آرامگاههاى شاهان هخامنشى طرحريزى شده بوده است .